Rzeźba Samopomocy Chłopskiej przy Długiej

Zaskakujący widok nad wejściem do budynku Spółdzielni Gminnych Spółdzielni Samopomoc Chłopska. Rzeźba intryguje umiejscowieniem w okolicy o przemysłowym charakterze a jednocześnie bawi w połączeniu z nazwą instytucji. Zdecydowanie bratni dotyk rzemieślnika i rolnika dzisiaj nabiera innego wydźwięku…

Odkrywca: Robert Pranagal

 

Zgłoszenie dotyczy obiektu, ale tak na prawdę ewolucji, gry znaczeń uwarunkowanych zmianami w naszej kulturze. Dla osób biegłych w obserwacji (jak fotografowie) i w interpretowaniu kultury, sztuki, architektury te gry znaczeń są pasjonującym zajęciem.

Ponieważ temat jest „gorący”, trzeba do niego podejść na chłodno. Rzeźba przedstawia dwóch mężczyzn wyrzeźbionych w charakterystycznym, patetyczno-heroicznym stylu socrealizmu. Po prawej stoi rolnik o wąsatej twarzy (przypominającej twarz Stalina) obejmujący lewym ramieniem stojący na ziemi snopek. Prawą dłoń ma położoną na dłoni stojącego obok robotnika spoczywającej na masywnym kole zębatym opartym o jego kolano, które z kolei opiera się na kowadle. Po lewej mamy więc coś w rodzaju piramidy symboli: kowadło, noga, tryb, dłoń robotnika, dłoń chłopa. Lewym ramieniem robotnik obejmuje chłopa. Można powiedzieć, że dominującym rysem tej rzeźby jest fizyczna, dotykowa bliskość ludzi i ich atrybutów zawodowych. Rzeźba wyraża istotne dla komunizmu i będące przedmiotem propagandy wartości: jedność robotniczo-chłopska, afirmacja ról zawodowych związanych z pracą fizyczną, ludzkie panowanie nad przyrodą i techniką (w krajach bloku krajów demokracji  ludowej). Niezależnie od oceny tego dzieła sztuki, warto docenić dawną praktykę wyrażania korporacyjnych warości za pomocą języka sztuki zrozumiałego dla wszystkich.

Z drugiej strony, dziś te same środki artystyczne możemy zrozumieć zupełnie inaczej, z racji nieustannej obecności wokół nas niezwykle emocjonalnej debaty o płciowości i prawach mniejszości seksualnych (gender, LGBT itd.) a także debaty o zasadach tejże debaty. Z powodu tego przesunięcia się semiotycznej wrażliwości w spektrum odbioru znaczeń, możemy dostrzec w tej rzeźbie dwóch gejów, co podkreśla możliwa dziś humorystyczna interpretacja sformułowania „samopomoc chłopska”. Prawdopodobnie jest to przypadek, spontaniczna gra znaczeń. Ale wiele zależy od intencji autora.

Język się zmienia nieustannie. W przeszłości męsko-męski fizyczny dotyk mógł być wyrazem codziennych relacji, przyjaźni, szacunku. Tak bywa dziś w innych kulturach. Obecnie w naszej kulturze kojarzy się głównie z tematyką wspomnianej debaty. Jednak nie tylko gesty, ale również przestrzeń publiczna jest medium społecznej komunikacji. A znaki komunikacyjne zmieniają znaczenie. W czasach komunizmu i socjalizmu postanowiono, że lud pracujący miast i wsi przejmie estetykę będącą wcześniej wyłączną domeną najbogatszej elity. Dlatego powstał Pałac Kultury i Nauki (kiedyś pałace określano nazwiskami magnatów i miejsc będących ich własnością). Przejęto też klasycystyczną stylistykę i w ten sam sposób, co kiedyś bogów greckich, zaczęto rzeźbić ludzi pracy. Ślady tego widać w projekcie wejścia (kolumnowy portyk) i nieco w stylu umieszczonej nad nim rzeźby. Po reformie ustrojowej dawne hasła i wartości poszły do lamusa, a stały się modne zupełnie inne, dlatego też zdjęto z budynku Rektoratu UMCS hasło „Nauka w służbie ludu”, choć dziś znowu nabiera ono sensu (naukę utrzymują podatnicy).

Szukamy autora rzeźby!

  • Fot. Google
  • Fot. Robert Pranagal

Zobacz inne skarby w tej kategorii:

ORGANIZATORZY I PARTNERZY:

Organizator
Organizator
Współorganizator
Partner
Partner
Partner
Partner
Partner