Skarby Kultury Przestrzeni 2019 – nominacje do finału

Procedura selekcji

W sumie do pierwszej edycji Skarbów napłynęło 62 zgłoszenia. Następnie z nich 12 zostało nominowanych do finału w 4 kategoriach. Nastąpiło to w dwóch etapach:

  • 3 zgłoszenia nominowali mieszkańcy poprzez lajkowanie zgłoszeń na stronie Skarbów
  • Pozostałe 9 wybrała Komisja Nominująca składająca się z członków Forum Kultury Przestrzeni i podzieliła je na 4 kategorie.

Następnie spośród tej finałowej 12-stki wybrano Skarby 2019. Po jednym Skarbie z każdej kategorii wybrali mieszkańcy w głosowaniu na stronach „Gazety Wyborczej” i „Dziennika Wschodniego”. 3 Skarby oraz dwa wyróżnienia przyznało Jury, nie stosując się do kategorii. Każdy z jurorów mógł na obrady dodatkowo nominować 1 własny Skarb na zasadzie „dzikiej karty” spoza finałowej 12-stki, ale żaden z nich nie został nagrodzony. Wszystkie Skarby pochodzą z finałowej 12-stki. Organizatorzy zgodzili się na werdykt bez kategorii na prośbę jury. Więcej: Skarby Kultury Przestrzeni 2019 – wyniki konkursu.

Skład Komisji Nominującej

  1. Tadeusz Chmielewski – dr hab., badacz i projektant systemów krajobrazowych, fotograf, krajoznawca
  2. Tymek Dębski – współtwórca Placu Zabaw Generała Sowińskiego
  3. Agnieszka Duda-Jastrzębska – Lubelska Grupa Badawcza, Sentymentalne Mapy Lublina
  4. Ewa Kipta – architekt, ekspertka ds rewitalizacji
  5. Krzysztof Kowalik – Porozumienie Rowerowe, Fundacja Jawny Lublin
  6. Barbara Agnieszka Jurkowska – terapeutka, aktywistka miejska, kobieta z niepełnosprawnością
  7. Paweł Mierzwa – architekt, rady dzielnicy Węglin Północny
  8. Józef Nowomiński – radny dzielnicy Tatary
  9. Szymon Pietrasiewicz – animator kultury, Pracownia Sztuki Zaangażowanej Społecznie „Rewiry”
  10. Krzysztof Wiśniewski – radny dzielnicy Czuby Południowe, aktywista miejski
  11. Paulina Zarębska-Denysiuk – animatorka kultury, nauczycielka sztuki w Liceum Plastycznym, aktywistka miejska

Podsumowanie obrad Komisji

Posiedzenie Komisji odbyło się 8 października na spotkaniu w Fundacji Krajobrazy. Spotkanie trwało 2 godziny i przebiegło w trzech etapach. Najpierw wybrano 4 kategorie Następnie uczestnicy podzielili się na 3 podgrupy i każda z nich wybrała swoje propozycje do kategorii. Na koniec wszystkie propozycje zsumowano w kategoriach, część odrzucono, a na resztę zagłosowano żetonami – każdy miał tyle żetonów, ile nominacji brakowało w kategorii do trzech i wygrały te propozycje, które dostały najwięcej żetonów.

Zebrani zauważyli, że wśród zgłoszeń Skarbów dominują propozycje związane z naturą i uznali, że taki wynik pokazuje, co kulturowo cenimy i jakie są potrzeby mieszkańców. Stąd też pojawienie się kategorii PRZYRODA. Niemniej, odnotowano, że pierwsza edycja konkursu przyniosła też wielką różnorodność przykładów, na co ludzie zwracają uwagę w mieście, co ich „kręci” w otoczeniu. Dzięki przesłanym zgłoszeniom można dowiedzieć się o wielu nowych, ciekawych miejscach, dokąd np. można się wybrać na spacer. Widać też, że ludzie mają bardzo emocjonalny stosunek do wielu miejsc i zdarzeń w przestrzeni publicznej oraz jak różnorodne relacje mieszkańcy nawiązują z otoczeniem.

Lista nominacji

Przyroda

Górki Czechowskie (nominacja mieszkańców: 88 głosów) – Skarb wybrany przez Mieszkańców w kategorii „Przyroda”
Stawy w Ogrodzie Botanicznym (nominacja mieszkańców: 86 głosów)
Zagajnik Dębowy przy al. Jana Pawła II

Przestrzeń

Zakola Bystrzycy przy Lubelskim Klubie Jeździeckim – Skarb wybrany przez Mieszkańców w kategorii „Przestrzeń”
Wąwóz ulicy Lipniak – Skarb wyróżniony przez Jury
Zielony tunel przy Lubelskim Klubie Jeździeckim

Działania

Zabawy „Dzikich Dzieci”
GC – trasy rowerowe na Górkach Czechowskich (nominacja mieszkańców: 332 głosy) – Skarb wybrany przez Jury i Mieszkańców w kategorii „Działanie”
„Posprzątajmy Lublin”

Obiekt

Zdroje podwórkowe – Skarb wybrany przez Mieszkańców w kategorii „Obiekt” i wyróżniony Jury
Dąb na Bohaterów Monte Cassino – Skarb wybrany przez Jury
Balkon na Cyruliczej – Skarb wybrany przez Jury

 

PRZYRODA

Zebrani zauważyli, że wśród zgłoszeń Skarbów dominują propozycje związane z naturą i uznali, że taki wynik pokazuje, co kulturowo cenimy i jakie są potrzeby mieszkańców.

Górki Czechowskie

Odkrywca: Katarzyna Dudziak (wybór mieszkańców: 88 głosów)
Pomysłodawca ochrony Górek w Studium z roku 2000 – nieznany

Wybrane przez mieszkańców (88 głosów), więc argumenty „za” są znane. Unikat na skalę międzynarodową: otwarta, zielona przestrzeń i ostoja natury w sercu miasta. Dla pokoleń lublinian ucieczka od bloków, szkoła przyrody i symbol swobody. Nieustannie trzeba podkreślać, że jest to teren o bardzo korzystnym oddziaływaniu pro-zdrowotnym, dzięki masowemu występowaniu tam ok. 100 gatunków roślin leczniczych i miododajnych. Unikalny charakter i towarzyszące wszystkim przekonanie, że powinny pozostać niezabudowane.

Stawy w Ogrodzie Botanicznym

Odkrywcy: Bożena Furtak (8 lat) z Babcią (wybór mieszkańców: 86 głosów)
Twórcy: kuratorki Działu Roślin Wodnych i Bagiennych: mgr inż. Maria Zawadzka w latach 1995-2000, dr Agnieszka Dąbrowska od 2000 roku do dziś; projektant stawów – nieznany
Opiekun: UMCS

Był to wybór mieszkańców. Zaskakujące, że otrzymał on prawie tyle samo głosów co Górki Czechowskie (odpowiednio 86 i 88). Warto zauważyć, że Stawy zgłosiła 8-letnia dziewczynka z babcią. Jest to zatem wybór międzypokoleniowy; miejsce, które pomaga budować relacje rodzinne; gdzie stare i młode pokolenie znajduje wspólny język, którym jest piękny przyrodniczo ukształtowany przez człowieka krajobraz. W uzasadnieniu zgłoszenia wspomniane są mostki i atmosfera „zaczarowanego ogrodu”. Inne zgłoszenia też dotyczą mostków na Czerniejówce i podobnej atmosfery na terenie działek „Dziewanna” w wąwozie Rury, co może oznaczać, że ludzie cenią właśnie taką różnorodność krajobrazu, kontakt z wodą i bujną zielenią pozwalającą im przenieść się do „innego wymiaru”.

Zagajnik Dębowy przy al. Jana Pawła II

Odkrywca: LubLublin
Twórca:
śp. Hubert Cieśluk (projektant osiedla Poręba, zob. poniżej)
Opiekun: Rada Dzielnicy Czuby Północne

To miejsce demonstruje, na czym polega piękno dębów i jak teren Czubów Południowych wyglądał, zanim został zamieniony zamieniony w wielkie blokowisko. Paweł Mierzwa wspomniał o swojej pracy w zespole architekta śp. Huberta Cieśluka, autora projektu osiedla Poręba. Jednym z założeń projektowych było zachowanie istniejącego skupiska dębów po drugiej stronie wiaduktu. Niestety tamto skupisko drzew zostało wycięte, pomimo iż projekt umożliwiał jego zachowanie. Ocalał jedynie mały zagajnik, który jest świadectwem tego miejsca i zaledwie namiastką tego co utraciliśmy. Zgłoszenie zaskoczyło członka Komisji Krzysztofa Kowalika, bo przejeżdżał tamtędy kilkadziesiąt razy, a nigdy nie zwrócił uwagę na dębowy zagajnik – pewnie tak samo jak wielu innych mieszkańców. Czyli często takie Skarby widzimy, ale je mijamy, nie zauważamy w pośpiechu.

 

PRZESTRZEŃ

Zdaniem Pawła Mierzwy symptomatyczne jest, że – niezależnie od kategorii PRZYRODA – w kategorii PRZESTRZEŃ wybrane zostały przez Zespół miejsca z minimalną ingerencją człowieka. Co oznacza, że im mniej jest takich działań, tym bardziej przestrzeń wydaje się nam przyjazna i bliska.

 

Zakola / Meandry Bystrzycy przy Lubelskim Klubie Jeździeckim

Odkrywcy: Agnieszka Duda-Jastrzębska, LubLublin
Twórca i Opiekun:
niezidentyfikowani

Razem z terenem LKJ słynna oaza spokoju w centrum miasta. Z pokolenia na pokolenie dzieci poznają tam konie, uczą się na nich jeździć, a dorośli przychodzą tam posiedzieć i pospacerować. Pojawia się obawa, jak to miejsce będzie wyglądało w przyszłości. Rzeki w miastach są dla nas bardzo ważne. Warto zwrócić uwagę na ich rolę i na to, że trzeba je chronić. Miasto, które jest nad rzeką, powinno zwracać się do rzeki. Miasto, które leży nad rzeką, powinno zwracać się do rzeki i chronić te jej odcinki, które zachowały swoją naturalność.

Dolina ulicy Lipniak

Odkrywca: Dariusz Boruch
Opiekun:
Rada Dzielnicy Węglin Północny

Zielone wnętrze zmieniające się wraz z porami roku. Ciąg pieszo-rowerowy z wielkim potencjałem, aby nie stał się kolejną ulicą samochodową, tylko przestrzenią prowadzącą do doliny Cieku spod Konopnicy, którą być może uda się zrewitalizować (prace trwają). Ale w tym celu najpierw trzeba dostrzec jej piękno.

Zielony nadbystrzycki tunel przy Lubelskim Klubie Jeździeckim

Odkrywca: Paweł Małkowski
Opiekun:
Miejski Architekt Zieleni

Lubelski ewenement, który powstał trochę z przypadku, ale jest zauważany przez wiele osób. Ścieżka jest czysta, roślinność zarosła ją od góry, ale nie koliduje z ruchem. Docenia się ją szczególnie latem, bo daje cień, którego na drodze wzdłuż Bystrzycy często brakuje.

DZIAŁANIA

Była to ulubiona kategoria wielu osób, bo pokazuje, co my jako mieszkańcy możemy sami robić. Wszystkie te działania są oddolne – ludzie się zbierają i robią wartościowe rzeczy. Zebrani uznali za cenne, że we wszystkich mogą brać udział dorośli i dzieci. Zdaniem Pawła Mierzwy te trzy zgłoszenia świetnie się uzupełniają. Dzisiejsza edukacja dzieci będzie miała ogromny wpływ na jakość życia w przyszłości. Jeśli – jak w Rezerwacie – będą się uczyć kreatywności i współdziałania mają szansę stać się obywatelami, dla których ważna jest ochrona środowiska, dbałość o otoczenie i aktywne działanie na rzecz wspólnych celów.

Zabawy „Dzikich Dzieci”

Odkrywca: Izabela Śliwa
Twórcy:
Izabela Śliwa, Rafał Sadownik, Dominika Krzyżanowska

Zgłoszenie nie dotyczy samego Rezerwatu jako miejsca, ale tego, co dzieje się z dziećmi, kiedy mogą bawić się swobodnie w półdzikim otoczeniu. Dzięki tym zabawom uczą się samodzielności, sprawczości, kreatywności, pewności siebie i współpracy. Oswajają przestrzeń publiczną w dorosłym życiu. Jest to aktywność edukacyjna niezbędna do tego, aby później umieć dostrzegać i oceniać swoje otoczenie.

GC – tor rowerowy na Górkach Czechowskich

Odkrywca: Marcin Marciniak
Twórca i Opiekun:
Lubelskie Stowarzyszenie Rowerowe LSFR (wybór mieszkańców: 332 głosy)

Namacalny rezultat świetnej organizacji, determinacji i skutecznego działania „zrób to sam” młodych ludzi dla dobra sportowej wspólnoty. Rowerzyści nie tylko tam jeżdżą, ale i dbają o tor. Działanie mogące budzić podziw i szacunek a nawet zazdrość.

„Posprzątajmy Lublin”

Odkrywca: Skarby Kultury Przestrzeni
Inicjatorzy / liderzy akcji:
niezidentyfikowani

Ciekawe działanie, w którym – jak to ujął Krzysztof Kowalik – niepotrzebne już „skarby” zbiera się, przemieniając zaniedbane miejsce w skarby przestrzenne, których wcześniej nie było widać. Czasem są to bardzo ciekawe transformacje. Obywatelskie działanie, dające satysfakcję uczestnikom i pożytek współmieszkańcom. Bardzo budujące i zachęcające.

OBIEKT

Paulina Zarębska-Denysiuk:

Obiekt to kategoria mieszcząca różne elementy. Zarówno wytwory rąk ludzkich, jak i wyodrębnione elementy przyrody, ze względu na swoje usytuowanie bliższe w odbiorze obiektowi. Wiele dzieł, jak aranżacja balkonu czy zabytki sztuki, świadczą o tym, że w przestrzeni odnajdujemy różne obiekty od małych, pozornie niezauważalnych, jak kafelki na 3 Maja, czy serie zdrojów, aż po te „klasyki”, przy których wychowały się całe pokolenia, jak rakieta z placu zabaw czy krokodyl, czyli jeden element z zespołu rzeźb pozostawionych po Lubelskich Spotkaniach Plastycznych. Zgłoszenie takich obiektów, świadczy o uważnym oku obserwatorów, a zarazem buduje obraz naszej przestrzeni złożonej z różnych elementów, w tym sztuki.

Zdroje podwórkowe

Odkrywca: Dariusz Prażmo
Opiekun:
niezidentyfikowany

Świadectwo minionych czasów, o którym większość mieszkańców w ogóle nie wie. Przykład czegoś pięknego, co mogło powstawać w innych czasach. Można by spytać – a dziś? Zdrojów jest dużo, są dobrze zachowane ale też nieoczywiste, można je odkrywać. Są bardzo różnorodne, ale ukryte. Element naszej tożsamości, która też wymaga odkrywania. Duży potencjał.

Dąb na Bohaterów Monte Cassino

Odkrywca: Jan Kamiński
Twórca:
śp. Lucjan Ważny, osoba odpowiedzialna za zachowania dębu – niezidentyfikowany

Bardzo ważny przekaz. Zdjęcie dębu między pasami ruchu samochodowego pokazuje, jak bezradni jesteśmy, kiedy wkracza czasem źle rozumiana nowoczesność. Ale w tym, że dąb ocalał jest też coś optymistycznego. Wyjątkowe jest samo drzewo jak i fakt, że choć tak bardzo zabetonowujemy Lublin, to jednak jest możliwe uratowanie drzewa i wcale nie musi ono przeszkadzać budowniczym. Nikt nie chciał go wyciąć albo chcieli, ale nie wycięli (nie wiemy, kto przyczynił się do tego, że drzewo przetrwało – prawdopodobnie była to czyjaś świadoma decyzja).

Balkon na Cyruliczej

Odkrywca: Judyta Stani
Twórca i Opiekun:
niezidentyfikwoany

Pokazuje, że ludzie mają potrzebę oswajania przestrzeni, aby czuć się dobrze nie tylko w dużej skali, ale i w małej, a robiąc to niekoniecznie mogą szpecić, ale też mogą wzbogacać przestrzeń wspólną. W śródmieściu często brakuje zieleni, a to jest przykład zieleni, która nie zajmuje przestrzeni na poziomie gruntu. Do rozważenia przez miasto, czy by tej metody nie rozpowszechnić? Taką zieleń widzimy z daleka i na pewno ktoś będzie o nią dbał.

 

Organizatorzy

Zobacz inne skarby w tej kategorii:

ORGANIZATORZY I PARTNERZY:

Organizator
Organizator
Współorganizator
Partner
Partner
Partner
Partner
Partner