Poniższe opinie reprezentują różne perspektywy: graczy, animatorów grup, nauczycieli, metodyków.
Rajmund (Kuba) Ryś – związany z firmą PROJEKTY MIEJSKIE ekspert w zakresie polityki miejskiej, rewitalizacji, planowania przestrzennego, transportu i mobilności oraz procesu inwestycyjnego (opinia przesłana na podstawie zdjęć i opisu Szachów).
Wyobrażam sobie zastosowanie Krajobrazowych Szachów w procesie rewitalizacji jako elementu wspomagającego lub przygotowawczego do właściwych działań projektowania partycypacyjnego. Mogą one służyć z jednej strony do integracji i aktywizacji uczestników, a z drugiej zderzać ich z dylematami projektowymi przez uświadamianie, że inni też mają pomysły czy oczekiwania, które mogą wzajemnie kolidować.
Ponadto Szachy mogą być przydatne jako ogólne narzędzie zainteresowania ludzi problematyką przestrzeni, kształtowania otoczenia oraz uświadamiania im dylematów wokół tego zagadnienia.
Matylda Japola – psycholog, psychoterapeuta, historyk sztuki, prowadzi zajęcia z pacjentami Ogólnopsychiatrycznego Oddziału Dziennego dla Dorosłych USK nr 1 w Lublinie.
Szachy Krajobrazowe pomagają pacjentom zauważać krajobraz, w ogóle świat zewnętrzny, co ma ogromne znaczenie szczególnie w przypadku pacjentów zamkniętych w swoim świecie. Udział w warsztatach pozwala na kreatywną aktywność, w której uczestnicy nie są tylko obserwatorami czy odbiorcami, ale sami stwarzają krajobraz. Nawet bardzo wycofani i zdystansowani pacjenci chętnie brali udział w tych zajęciach i ożywiali się.
Gra działa na pacjentów kojąco, redukuje napięcie, wprowadza jakiś wewnętrzny spokój i zadowolenie, a jednocześnie zachęca do współpracy i wychodzenia do drugiego człowieka. Pojawia się radość ze wspólnego działania i komunikowania się w sposób bezpieczny, niezagrażający. Można ćwiczyć mówienie “nie” i wyznaczanie swoich granic, ale też rywalizować i zobaczyć, że nie jest to niszczące, ale może być wesołą zabawą.
Paweł Duniec – przewodniczący Studenckiego Koła Naukowego Planistów „SmartCity” na UMCS.
Z perspektywy edukacji oraz poznawania sposobów kształtowania przestrzeni Szachy Krajobrazowe oferują wyjątkowe doświadczenie. Tworząc przestrzeń, należy uwzględnić wiele różnych opinii i potrzeb, a grając w Szachy Krajobrazowe, mamy okazję zmierzyć się z tym wyzwaniem w małej, 2–4 osobowej grupie.
Ograniczony czas na dyskusję o tym, co i jak chcemy stworzyć, wymusza spontaniczne decyzje. W efekcie powstaje jedna wspólna przestrzeń, której poszczególne elementy bywają zupełnie różne, a mimo to często ze sobą współgrają. Jednocześnie plan pojedynczej osoby może w każdej chwili zostać zmieniony ruchem współgracza. Uczy to elastyczności oraz otwartości na cudze pomysły i szybkiego reagowania na zmieniające się warunki.
Szachy Krajobrazowe to wartościowe narzędzie dydaktyczne, które w prosty i angażujący sposób pokazuje, że projektowanie przestrzeni jest zawsze procesem negocjacji i kompromisu, a nie realizacją wizji jednej osoby.
Patrycja Adamczyk – absolwentka gospodarki przestrzennej UMCS. W roku akademickim 2021/2022 pełniła funkcję przewodniczącej Studenckiego Koła Naukowego Planistów „SmartCity”. Obecnie prowadzi badania naukowe w ramach doktoratu nt. planowania tzw. obszarów cichych.
Gra dobrze oddaje specyfikę pracy projektowej, w której nawet przy pozornie prostych założeniach ujawnia się zróżnicowanie podejść, intuicji i sposobów rozumienia przestrzeni. W trakcie rozgrywki widoczne staje się, jak szybko pojawiają się napięcia między funkcją, estetyką i użytkowaniem oraz jak różne mogą być odpowiedzi na ten sam problem przestrzenny. W tym sensie Szachy Krajobrazowe sprzyjają rozwijaniu myślenia projektowego i systemowego, opartego na dostrzeganiu zależności i konsekwencji podejmowanych decyzji.
Z mojej perspektywy Szachy Krajobrazowe stanowią wartościowe narzędzie dydaktyczne w pracy ze studentami kierunków związanych z planowaniem przestrzennym i architekturą krajobrazu. Ich istotą jest przeniesienie rozważań o przestrzeni z poziomu deklaratywnego na poziom działania – uczestnicy nie tylko analizują, ale przede wszystkim podejmują decyzje projektowe i konfrontują się z ich konsekwencjami.
Na szczególną uwagę zasługuje praca z fizycznym modelem, która, w przeciwieństwie do pracy wyłącznie w środowisku cyfrowym, angażuje uczestników w sposób bardziej bezpośredni i sprzyja budowaniu wyobraźni przestrzennej. Obserwacja procesu oraz efektów pracy innych osób stanowi dodatkową wartość, pozwalając na konfrontację własnych rozwiązań z odmiennymi podejściami.
W kontekście dydaktyki akademickiej Szachy Krajobrazowe można traktować jako narzędzie wspierające rozumienie mechanizmów kształtowania przestrzeni oraz rozwijanie kompetencji projektowych. Ich siłą jest prostota formy przy jednoczesnej zdolności do ujawniania złożoności procesów, które w praktyce planistycznej i projektowej mają charakter wielowymiarowy.
