Skarby 2020 – podsumowanie

MIEJSCE

• Skarb Jury i Mieszkańców – Ścieżki na Górkach Czechowskich

WIDOK

• Skarb Jury i Mieszkańców – Widok z Bronowic na Stare Miasto

OBIEKT

• Skarb Jury – Galeria Saska przy Alejach Racławickich
• Skarb Mieszkańców – Balkon w podwórku na Zamojskiej 21

INNE

• Skarb Jury – Zabawy “Dzikich Dzieci”
• Skarb Mieszkańców – Akcja “Posprzątajmy Lublin!”

Skład Komisji Nominującej:

Krystyna Andrzejuk – nauczycielka fizyki i wychowawczyni młodzieży, członkini Zarządu Lubelskiego Związku Inwalidów Narządów Ruchu
Justyna Baran-Tatarczak – geografka, mieszkanka Lublina
Dariusz Boruch – Przewodniczący Zarządu Dzielnicy Węglin Północny
Tymoteusz Dębski – współtwórca Placu Zabaw Generała Sowińskiego
Magdalena Długosz – kulturoznawczyni, Lubelski Ruch Miejski
Barbara Jurkowska – terapeutka, Lubelski Ruch Miejski, kobieta z niepełnosprawnością
Agnieszka Krawiec – dziennikarka Polskiego Radia Lublin
Krzysztof Lipka – Pieszy Lublin, Radny Dzielnicy Śródmieście
Bożena Lisowska – radna województwa lubelskiego, bizneswoman
Aneta Lisowska – animatorka 3D
Magdalena Nosek – aktywistka miejska
Ewa Kipta – architekt, ekspertka ds rewitalizacji
Szymon Pietrasiewicz – animator kultury, Pracownia Sztuki Zaangażowanej Społecznie „Rewiry”
Marek Rybołowicz – dziennikarz tygodnika „Nowy Tydzień” w Lublinie
Joanna Wawiórka-Kamieniecka – organizatorka Nocy Kultury, Warsztaty Kultury w Lublinie
Barbara Wybacz – kulturoznawczyni, pracowniczka Biura Rozwoju Turystyki Urzędu Miasta Lublin

Skład Jury:

Renata Filipiak – Zastępca Dyrektora Miejskiej Biblioteki Publicznej
Krzysztof Gorczyca – Towarzystwo dla Natury i Człowieka
Wojciech Januszczyk – architekt krajobrazu, Fundacja Krajobrazy
Jarosław Koziara – artysta
Marta Kurowska – fundacja tu obok, projekt „Miasto dla ludzi”
Emilia Lipińska – Fundacja Dwa Ognie, Radna Dzielnicy Rury
Hubert Mącik – Miejski Konserwator Zabytków
Hanna Pawlikowska – Miejski Architekt Zieleni

 

W tym roku Skarby były wybierane ze 110 zgłoszeń. Złożyły się na nie 63 zgłoszeń z zeszłego roku i 57 zgłoszeń tegorocznych. Żeby było łatwiej się w nich zorientować, organizatorzy podzielili je na 4 kategorie: Miejsce, Obiekt, Widok i Inne. Najpierw wybrano z nich 12 nominacji do finału (po 3 na kategorię), a następnie zwycięskie Skarby, po jednym z kategorii. Na obu tych etapach po jednej propozycji na kategorię mogli zgłaszać mieszkańcy. Dlatego ostatecznie wybrano 6 Skarbów, bo w kategoriach Obiekt i Inne jurorzy i mieszkańcy mieli odmienne zdanie.

Na te wyniki trzeba patrzeć jak na rezultat rozmowy mieszkańców, o tym, co i dlaczego im się w Lublinie podoba. Taki jest bowiem cel konkursu: animowanie społecznego dialogu o kulturze przestrzeni. Właśnie rozmawiając o tym, co nam się w przestrzeni podoba, tworzymy tę kulturę. Każdy z Odkrywców jest “czułym narratorem” opowiadającym o swoim własnym otoczeniu. Zgłoszenia są tak zróżnicowane, że nie da się określić, które z nich są obiektywnie “najlepsze”, ale nie o to chodzi. Dzięki nim uzyskujemy szeroki wgląd w to, co nam się podoba prywatnie. Następnie poprzez dwuetapową selekcję, najpierw nominację a potem wybór finalistów, możemy dowiedzieć się, jakie wartości z tych indywidualnie zaproponowanych mają szczególne znaczenie społeczne. Znajduje to odzwierciedlenie w uzasadnieniach nominacji i werdyktów jury.

W tym roku warto zwrócić uwagę na jednomyślne wybory Jury i mieszkańców w kategoriach Miejsce i Widok, co wskazuje na dużą wagę związanych z nimi wartości. Ciekawe jest też zróżnicowanie Skarbów w kategoriach Obiekt i Inne, pokazujące jak szeroko możemy myśleć o kulturze przestrzeni, ile ciekawych działań się w niej mieści. Największym zainteresowaniem cieszyła się kategoria Obiekt. Tu doszło do prawdziwego współzawodnictwa między fanami poszczególnych nominacji. Najmniejszą natomiast popularnością, tak co do liczby zgłoszeń jak i głosów, cieszyła się kategoria Widok. Jest to dziwne, zważywszy, że widok jest najbliższym skojarzeniem z krajobrazem i najpopularniejszym motywem amatorskiej fotografii. I być może to właśnie powoduje, że patrzy się na krajobraz przez pryzmat autorskiej fotografii a nie jako na cechę wspólnego otoczenia.

Oprócz zgłoszeń, które uzyskały tytuł Skarbu Kultury Przestrzeni 2020 warto też zwrócić uwagę na dwie nominacje, które zdobyły wiele głosów i ciekawą opinię Jurorów: ogródek artystyczny “Podwórko” na ul. Staszica i odnowione wspólnie z mieszkańcami podwórko na ul. Kunickiego.

Z danych statystycznych można szacować, że głosowaniu wzięło udział około 1000 osób, co jest dużą liczbą, zważywszy na temat konkursu, który nie jest już popularny, lecz dopiero przebija się do publicznej świadomości. W tym roku głosy te rozłożyły się na wiele nominacji, bo były one w tym roku bardzo zróżnicowane.

 

W kategorii miejsce warto wspomnieć jeszcze o zgłoszeniu: Ogródek artystyczny „Podwórko” na Staszica, ponieważ zostało ono nominowane głosami mieszkańców (178) i i dostało tylko jeden głos mniej od Jury niż Ścieżki.

Uzasadnienie nominacji. Miejsce, gdzie architektura spotyka się z przyrodą, bez rywalizacji i dominacji. Stare drzewa w tych starych murach są „zaopiekowane”, wrażenie robi wielkość i przestrzenność ich koron tworzących naturalne sklepienie. Do tego ozdobne lampy dające “domowe” światło powodują przyjemne wrażenie bycia jednocześnie na zewnątrz i wewnątrz. Harmonia kontrastów: stare-nowe, architektura-natura, wnętrze-dwór. Fontanna z rzeźbą i miejscami do siedzenia nadaje miejscu charakter i spójność. Niby miejsce komercyjne, a swojskie, wykorzystujące zastane walory.

Opinia Jury. Podwórko na Staszica zawiera dwa drzewa, które już same w sobie są skarbem dla Śródmieścia. Ale ono samo też skarbem w tym sensie, że twórcy tego miejsca je odkryli, wydobyli, „oprawili” jak jubiler odpowiednią aranżacją i podzielili się nim z mieszkańcami. Ktoś mógłby powiedzieć, że to rudera, ale ta rudera żyje i to dobrze żyje, ludzie lubią się tam spotykać, ma swój klimat. Tym bardziej trzeba wskazywać na wartości tego podwórka, że towarzyszy mu szum informacyjny. Z jednej strony uzasadnia się potrzebę wycinki rosnących na nim drzew z powodu zagrożenia dla ludzi, ale z drugiej może tam codziennie bezpiecznie przebywać kilkadziesiąt osób. Z jednej strony można usłyszeć, że te drzewa są nieuzasadnione historycznie, ale z drugiej chce się je wyciąć, żeby zbudować pod ziemią jeszcze bardziej nieuzasadnione historycznie sale konferencyjne.

 

W tej kategorii W kategorii miejsce warto wspomnieć jeszcze o zgłoszeniu Kolorowe podwórko na Kunickiego, ponieważ zostało ono nominowane głosami mieszkańców (59) i i zostało zauważone przez Jury (3 głosy)

Uzasadnienie nominacji. Miejsce, gdzie architektura spotyka się z przyrodą, bez rywalizacji i dominacji. Stare drzewa w tych starych murach są „zaopiekowane”, wrażenie robi wielkość i przestrzenność ich koron tworzących naturalne sklepienie. Do tego ozdobne lampy dające “domowe” światło powodują przyjemne wrażenie bycia jednocześnie na zewnątrz i wewnątrz. Harmonia kontrastów: stare-nowe, architektura-natura, wnętrze-dwór. Fontanna z rzeźbą i miejscami do siedzenia nadaje miejscu charakter i spójność. Niby miejsce komercyjne, a swojskie, wykorzystujące zastane walory.

Opinia Jury. Podwórko na Kunickiego reprezentuje losy wielu innych podobnych podwórek i dlatego zmiany, jakie na nim zaszły zasługują na docenienie i promocję. Mieszkanie w zdegradowanym brzydkim otoczeniu ma zły wpływ na samoocenę i samopoczucie człowieka. Może to być czynnikiem wpędzającym mieszkańców w trwały stan beznadziei i blokować wiarę, że warto działać, warto żyć. I odwrotnie, na tym polega wartość piękna w otoczeniu, że pomaga przywrócić ludziom siły i nadzieję. Oczywiście, sama estetyczna odnowa miejsca nie wystarczy do wyjścia społeczności z kryzysu i nie zastąpi innych kompleksowych działań, dlatego przypadek podwórka na Kunickiego jest istotny jako pilotaż. Animatorzy zrobili tam wszystko, co mogli. Doprowadzili pomysł do końca i do osiągnięcia zamierzonych efektów w granicach swoich kompetencji i możliwości