Plebiscyt Skarby Kultury Przestrzeni jest organizowany przez Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie od 2019 roku. Jego celem jest popularyzacja wiedzy o krajobrazie miejskim przyjaznym człowiekowi. W kolejnych edycjach Skarbów uczestnicy zgłaszali swoje ulubione zakątki Lublina, a następnie głosowali na stronach “Gazety Wyborczej” i “Dziennika Wschodniego” na najlepsze z nich. Atlas Zielonych Inspiracji, który powstał na potrzeby obecnej edycji, jest w większości efektem tych zgłoszeń.

W edycji Skarbów Kultury Przestrzeni 2025 modyfikujemy założenia plebiscytu i pytamy o Wasze potrzeby. Zapraszamy do zgłaszania propozycji, jak i gdzie poprawić zieleń w Lublinie. Jakie elementy powinny się w niej znaleźć? Gdzie potrzeba zmian lub ochrony? Jakie przykłady Skarbów powinny być częściej stosowane? Które ze Skarbów mogą być inspiracją do nowych pomysłów?

Plebiscyt odbywa się we współpracy z projektem Zielone Sieci, którego celem jest opracowanie Koncepcji systemu zieleni dla Lublina oraz Modelu systemu zieleni dla miast w Polsce. Głównym założeniem projektu jest tworzenie spójnego, powiązanego w całość systemu terenów zieleni. Wasze zgłoszenia zostaną wykorzystane przy tworzeniu Koncepcji.

Ta formuła Skarbów jako plebiscytu z głosowaniem obowiązywała w czterech pierwszych edycjach: 2019, 2020, 2022 i 2023. Zgłoszeniami do Skarbów 2024 miały być zrealizowane projekty Zielonego Budżetu z lat 2017-2023. Zostały one zinwentaryzowane i przygotowane do wybierania. Z całym tym dorobkiem Skarbów można zapoznać się na stronie teatrnn.pl/skarby. Ostatecznie jednak w 2024 roku plebiscyt się nie odbył. Zdecydowały o tym trzy okoliczności:

• zakończenie wsparcia “Gazety Wyborczej” i “Dziennika Wschodniego” w głosowaniach
• rozpoczęcie tworzenia nowych strony Skarbów z własnymi narzędziami głosowania
• rozpoczęcie realizacji projektu Zielone Sieci

Powstał pomysł na połączenie obu tych działań i przeprowadzenie Skarbów 2025 w formie rekomendowania już zebranych zgłoszeń jako zielonych inspiracji dla konkretnych miejsc, by w ten sposób zebrać pomysły mieszkańców do przyszłego opracowania Zielonej Sieci dla Lublina.

Ta nowa formuła Skarbów 2025 wpisuje się naturalną ludzką i obywatelską potrzebę troski o miejsce swojego życia. Mieszkańcy cały czas mają pomysły, co i jak można by zmienić w ich otoczeniu na lepsze, bo znają wiele takich przykładów z innych miejsc. Tak naprawdę nadal polega to na wybieraniu i głosowaniu, ale nie bezpośrednio jak w plebiscycie, lecz poprzez twórcze łączenie w pary pomysłów i miejsc, gdzie chciałoby się je zastosować.

Mamy nadzieję, że ta nowa formuła da Wam więcej satysfakcji z udziału w Skarbach. A przy okazji powstał zaczątek przewodnika po miejskim krajobrazie przyjaznym człowiekowi oraz innowacyjna metoda konsultacji społecznych.

Idea Zielonej Sieci dla Lublina i plebiscytu Skarby Kultury Przestrzeni zrodziły się w Forum Kultury Przestrzeni, prowadzonym od 2005 roku programie edukacji przestrzennej Ośrodka “Brama Grodzka – Teatr NN”.

2010 – Początkiem prac nad Zieloną Siecią była koncepcja Green Connection autorstwa Jana Kamińskiego i Ewy Kipty przygotowana do aplikacji Lublina o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Było to jednocześnie nowe otwarcie działalności Forum Kultury Przestrzeni.

Lublin nie zdobył tytułu ESK 2016, ale idea Zielonej Sieci była dalej rozwijana:

2014-2019 – Urząd Miasta Lublin wraz z partnerami społecznymi przeprowadził inwentaryzację wąwozów i suchych dolin

2016 – Na KUL-u powstało opracowanie Krajobrazy naturalne i uroczyska na terenie Lublina autorstwa Jana Kamińskiego, Dawida Soszyńskiego i Ewa Trzaskowskiej

2018 – Początek prac nad nową formą działalności Forum Kultury Przestrzeni mającą zastąpić dotychczasowe podejście krytyczne do jakości przestrzeni publicznych w Lublinie. Odrzucony wniosek do NCK na organizację Nagrody Kultury Przestrzeni.

2018-2019 – Troje stażystów w Ośrodku “Brama Grodzka – Teatr NN” pod opieką Marcina Skrzypka i Jana Kamińskiego

• mgr inż. Judyta Stani, absolwentka gospodarki przestrzennej i architektury krajobrazu KUL
• mgr inż. Anny Stoffer, absolwentka gospodarki przestrzennej i architektury krajobrazu KUL
• mgr inż. Marcin Bieńko – absolwent gospodarki przestrzennej KUL

przeprowadzili nową inwentaryzację sieci terenów zieleni w Lublinie.

2019 – Pierwsza edycja plebiscytu Skarby Kultury Przestrzeni.

2019-2023 – Kolejne 11 wniosków na Skarby odrzuconych przez kilku grantodawców.

2020 – Zdalna edycja Skarbów.

2021 – Publikacja na spotkaniu online efektów inwentaryzacji sieci terenów zieleni w formie prezentacji nowej mapy terenów zieleni w Lublinie i proponowanych łączników wraz z opisem idei i przykładami podobnych rozwiązań ze świata

2021 – Początek współpracy Architektury Krajobrazu KUL z Wydziałem Strategii UM Lublin nad grantem na Zieloną Sieć z funduszy europejskich.

2021 – Nieodwracalna awaria stron plebiscytu, przeniesienie dorobku plebiscytu na Facebook.

2022 – Organizacja trzeciej edycji Skarbów na Facebooku.

2023 – Przeniesienie dorobku Skarbów na stronę teatrnn.pl/skarby ze względu na zbyt dużą pracochłonność organizacji plebiscytu na Facebooku i organizacja czwartej edycji Skarbów na stronach Ośrodka.

2024 – Przystąpienie do organizacji piątej edycji Skarbów w oparciu o inwentaryzację zrealizowanych projektów Zielonego Budżetu 2017-2023.

2024 – Wycofanie się “Gazety Wyborczej” i “Dziennika Wschodniego” ze współorganizacji plebiscytu.

2024 – Projekt Zielone Sieci – Systemy zieleni dla miast na miarę wyzwań XXI w. został przyjęty do realizacji w okresie 21 marca 2024 – 21 września 2026.

2024 – Idea Zielonej Sieci została wpisana do kolejnej aplikacji ESK 2029 jako jeden z jej filarów i będzie zrealizowana podczas obchodów Europejskiej Stolicy Kultury 2029 w Lublinie.

2024 – Zdobycie środków z Krajowego Funduszu Obudowy na nowe strony Skarbów.

2024-2025 – Zmian formuły plebiscytu dzięki tym środkom i współpracy z projektem Zielone Sieci.

2025 – Piąta edycja Skarbów w nowej odsłonie i w synergii z projektem Zielone Sieci.

Organizatorem plebiscytu Skarby Kultury Przestrzeni jest Pracownia Edukacji Przestrzennej prowadzona Marcina Skrzypka w Ośrodku “Brama Grodzka – Teatr NN”.  Podstawą działalności Pracowni jest program Forum Kultury Przestrzeni realizowany w Ośrodku od 2005 roku. Skarby Kultury Przestrzeni są głównym projektem Pracowni od 2019 roku. Nowe strony Skarbów powstały dzięki wsparciu Krajowego Planu Odbudowy.

Projekt Zielone Sieci – Systemy zieleni dla miast na miarę wyzwań XXI w. realizuje Katedra Kształtowania i Projektowania Krajobrazu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II we współpracy z Urzędem Miasta Lublin oraz innymi instytucjami i organizacjami, w tym z Ośrodkiem Brama Grodzka – Teatr NN. Projekt został dofinansowany ze środków budżetu państwa, w ramach programu Ministerstwa Edukacji i Nauki “Nauka dla Społeczeństwa II”. Okres realizacji: 2024-2026. Zapraszamy do śledzenia wydarzeń realizowanych w ramach projektu.